Đi chợ Tây Bắc mùa xuân

Ninh Dũng  - Thứ sáu, 16/02/2018, 06:44 AM
Mùa xuân là mùa trẩy hội. Là mùa của hẹn hò, của tình yêu đôi lứa, của tình cảm gia đình xum vầy đoàn tụ. Mùa xuân Tây Bắc cũng vậy. Đẹp đến nao lòng. Một nét đặc biệt củ

Một nét riêng truyền thống

Đã thành truyền thống, cứ đến ngày chợ họp thì không kể là ai, giàu sang hay nghèo khó, đều cố gắng có mặt như một lời hẹn ước. Ngay từ sáng sớm tinh mơ, đồng bào các dân tộc quanh vùng đã nô nức xuống chợ. Những cô gái Thái, những cô gái H'mông trong những bộ váy áo sắc sỡ; những chàng trai trẻ người Khơ Mú bên những gùi hàng, kẻ địu con che ô, người dắt ngựa, hàng hoá đủ cả, từ ngô, thóc, thảo quả, cá tôm và các loại thịt rừng…

Cho2

Chợ là một khu đất rộng, nằm ngay dưới chân núi, nơi có nhiều thuận lợi về giao thông, để cho “người bản xa, bản gần, bản trên núi, bản dưới xuôi” cũng đều đến được. Những người đi chợ có thể đi bộ, cưỡi ngựa hoặc đi xe máy, nếu có điều kiện, nhưng hầu hết đều phải chuẩn bị từ rất sớm. Ngay từ đêm, lúc bản làng còn chìm trong giấc ngủ, thì những người xuống chợ đã phải thức dậy và chuẩn bị mọi thứ, dù là ít ỏi, để lên đường cho kịp phiên chợ.

Tôi đã nhìn thấy rất nhiều chàng trai, cô gái, các em nhỏ, các bà cụ người dân tộc đi bộ dọc các triền núi cao còn đẫm sương đêm núi rừng Tây Bắc. Tiếng cười nói của họ văng vẳng nơi triền đồi, dọc con suối, qua các lùm cây và làm mê mẩn một du khách miền xuôi là tôi khi còn đang bỡ ngỡ ở nơi được ngợi ca là “Xứ nhà Trời”.

Cho3

Tại chợ phiên, người bán người mua tấp nập, nhưng vui vẻ, không hề có sự bon chen hay tranh giành giá cả như ở dưới xuôi. Người ta cũng không nói thách nhiều. Có thể dễ dàng nhận ra sự hồn nhiên, mộc mạc, ít mánh khoé toan tính trong thói quen mua bán của những cư dân vùng cao này. Họ mua hàng thường nhằm vào chất lượng, hoặc sở thích. Nếu ưng một món đồ nào đó, thường họ xem rất kĩ sau đó mới hỏi giá, nếu giá hơi cao so với túi tiền, họ có thể trả thấp hơn một chút, nhưng nếu chất lượng món đồ làm vừa lòng họ, họ cũng không hề mặc cả. Ấy là một nét đẹp mà không phải ở đâu cũng có.

cho8

Người ta đến chợ phiên không đề cao tính thương mại. Hàng hoá đôi khi chỉ là một sọt rau, một bao đỗ, một lít rượu, một ít mật ong, cũng có người mang đến một con bò, một đôi lợn, con gà… Bán được hay không không mấy quan trọng. Có người đi cả nửa ngày đường đến chợ chỉ để mua một đôi pin, hoặc một vài nhu yếu phẩm cần thiết khác, cũng có người chỉ đi bán một con gà, hoặc đơn giản chỉ ăn một bát phở. Tất nhiên cũng không hiếm những người chỉ đến vì mục đích đi chơi hay gặp lại bạn bè, người yêu, mong ôn lại chút tình xưa cũ.

Chị Lò Thị Hạnh, người Thái, xã Sa Mấn, Điện Biên Đông tâm sự: “Mình đi chợ cho vui thôi! Bán con gà lấy tiền mua vài thứ đồ dung cá nhân”. Anh Vàng A Mua, người Mông bản Na Láy, xã Na Ư, Tây Trang lại nói: “Mình hẹn bạn mà! Muốn cùng nhau uống một bát rượu thôi! Lâu không gặp tự nhiên thấy nhớ vậy mà!”

Nơi gặp gỡ và giao lưu văn hoá

Ngoài việc trao đổi hàng hoá, các cư dân trong vùng coi chợ phiên là dịp người thân, bạn bè, anh em gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm, giao lưu tình cảm, nắm bắt thông tin. Bên quán rượu nhỏ, họ có thể nói với nhau về thời tiết, về giá cả, về mùa màng thu nhập, hoặc đơn giản chỉ để thư giãn vui chơi sau những ngày lao động vất vả. Cũng có người đi chợ mang theo cả Khèn, cả Radio, để vừa mua bán, vừa mở đài hay thổi Khèn cho vui.

cho6

Trong một không khí thân mật gần gũi, ai nấy đều tỏ ra vui vẻ và dễ hoà đồng.Trong một phiên chợ, chúng ta có thể bắt gặp rất nhiều dân tộc với nhiều nét văn hoá khác nhau, như Thái, Khơ Mú, Mông, Dao và cả người Kinh nữa.

Mặc dù các sản phẩm đem đến bán đều có chung một nguồn gốc là nông, lâm, thổ sản, nhưng với mỗi dân tộc lại mang một màu sắc khác nhau.

Với người Thái, do ở dưới thấp, gần gũi người Kinh, nên hàng hoá họ đem đến chủ yếu lầ các mặt hàng thực phẩm, gia vị như cá, lươn, măng tươi; các loại rau thơm, hành tỏi, ớt, mắc khén và nhiều món ăn chín đậm đà bản sắc như cá nướng, cơm lam…

cho4

Người Khơ Mú thì “chuyên” các đồ khô như ớt khô, măng khô và các sản phẩm rừng núi như mây, giang và tranh lợp nhà - một thứ hàng chỉ riêng có ở người Khơ Mú. Cỏ tranh được cắt ngắn, phơi khô, đánh thành phên rồi gùi xuống chợ.

Trong khi đó những người Mông lại mang đến những đặc sản ở vùng núi cao như cánh kiến, thảo quả, đậu tương… Đặc biệt nhất phải kể đến “lợn cắp nách” và “gà chạy bộ” - một trong những đặc sản rất nổi tiếng và được nhiều thực khách ưa chuộng trong thời gian gần đây. Sở dĩ gọi “lợn cắp nách” vì giống này được thả rông, nhỏ con, nhưng thịt thơm, nhiều nạc, ít mỡ; gọi “gà chạy bộ” vì thả trên núi, ăn như chim rừng, khi nấu lên có mùi vị rất riêng.

Đến chợ, mọi người còn có dịp chiêm ngưỡng vẻ đẹp của người phụ nữ qua các trang phục đặc trưng riêng của từng dân tộc. Người Thái có khăn Piêu, áo Cóm; người Mông có váy xoè 3 tầng sắc sỡ; người Dao riêng biệt với chùm “gủi nhúi” (giống như một chùm chỉ ngũ sắc) trước ngực và còn rất nhiều vật trang trí khác như vòng bạc, đồng tiền, các loại kim tuyến tua rua trên khăn và trên vòng cổ của các thiếu nữ Hà Nhì.

Cho1

Bên cạnh đó, chợ phiên còn là nơi hẹn hò gặp gỡ của biết bao chàng trai cô gái người dân tộc. Qua tiếng khèn, tiếng tiêu, kèn môi, kèn lá, qua những bát rượu ướp men lá rừng, rất nhiều người trong số họ đã nên chồng nên vợ. Tất nhiên cũng không tránh khỏi có những cặp vì lý do này khác mà không đến được với nhau, đành lấy chợ phiên làm nơi gặp gỡ, nơi “tình yêu luôn như bát nước đầy”, nơi ôn lại kỷ niệm xưa. Ở đó họ tha hồ tâm sự với nhau về những khó khăn trong cuộc sống, được uống cùng nhau bát rượu, để khóc, để cười và rồi lại quyến luyến chia tay ai về bản nấy, lại hẹn chợ sau tái ngộ, tương phùng. Ấy là một nét đẹp mà có lẽ chỉ có mình người dân tộc có và còn giữ được đến ngày nay.

cho10

Ngoài ý nghĩa thương mại, chợ phiên còn là nơi thể hiện rõ nét những bản sắc văn hoá, những đặc trưng truyền thống, những phong tục tập quán của từng dân tộc vùng núi cao Tây Bắc. Đó là một nét đẹp mà chúng ta cần chọn lọc, duy trì và phát triển, sao cho chợ phiên Tây Bắc luôn là một điểm hẹn văn hoá trong tiềm thức của mỗi người khi đến thăm mảnh đất này./.

Dưới đây là một số hình ảnh thường thấy ở chợ phiên Tây Bắc:

Empty
Empty
Empty
Empty
Empty
Empty
Empty
Empty
Bình luận