Hồ Duy Hải còn cơ hội làm đơn xin ân xá hay không?

Gia Hân  - Thứ bảy, 09/05/2020, 18:32 PM
Liên quan việc tử tù Hồ Duy Hải liệu có còn cơ hội làm đơn xin ân xá hay không, báo Gia đình Việt Nam đã có những trao đổi với luật sư để làm rõ vấn đề đang gây chú ý này.

Chiều 8/5, sau gần 3 ngày xét xử, Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (HĐTP TANDTC) đã công bố Quyết định giám đốc thẩm vụ án Hồ Duy Hải (35 tuổi, ngụ Long An). Theo đó, HĐTP nhận định việc tòa án 2 cấp kết án Hồ Duy Hải về tội cướp tài sản, giết người là đúng tội, không oan, nên không chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng Viện KSND tối cao hủy án, điều tra lại.

20a_jmpv

Hội đồng thẩm phán công bố bản án giám đốc thẩm (Ảnh: Thanh Niên)

Đối với việc có thi hành án tử hình Hồ Duy Hải luôn hay bị án này vẫn còn có thể làm đơn xin Chủ tịch nước ân xá thêm một lần nữa, Luật sư Đặng Văn Cường - Đoàn luật sư TP.Hà Nội cho biết, trường hợp hội đồng giám đốc thẩm bác kháng nghị của Viện kiểm sát tối cao để giữ nguyên bản án sơ thẩm và phúc thẩm thì cơ hội sống của Hồ Duy Hải vẫn còn.

Trong trường hợp Hồ Duy Hải gửi đơn xin ân giảm đến Chủ tịch nước mà được chấp nhận thì án tử hình sẽ chuyển thành án tù chung thân. Trước đây Hồ Duy Hải đã từng gửi đơn đến Chủ tịch nước xin được ân giảm nhưng đã bị bác đơn. Pháp luật quy định khi người bị kết án tử hình bị bác đơn ân giảm của Chủ tịch nước thì sẽ thi hành án tử hình. Pháp luật không quy định là người bị thi hành án tử hình có quyền xin ân giảm lần thứ hai. Thủ tục giám đốc đốc thẩm là xem lại bản án đã có hiệu lực pháp luật chứ không phải là một cấp xét xử. Bản án đã có hiệu lực pháp luật trước đó và đã được Chủ tịch nước xem xét và không chấp nhận đơn xin ân xá nên có thể sẽ không tiếp tục xem xét đơn của Hồ Duy Hải theo thủ tục này.

23843129_1466412830139028_2087012054277920744_n

Luật sư Đặng Văn Cường - Trưởng văn phòng luật sư Chính Pháp, Đoàn luật sư TP. Hà Nội

Theo Luật sư Đặng Văn Cường, về lý thuyết thì quyết định Giám đốc thẩm của HĐTP vẫn có thể bị xem xét lại theo thủ tục đặc biệt quy định tại Điều 404 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015.

Cụ thể, khi có căn cứ xác định quyết định của HĐTP TANDTC có vi phạm pháp luật nghiêm trọng hoặc phát hiện tình tiết quan trọng mới có thể làm thay đổi cơ bản nội dung quyết định mà HĐTP TANDTC không biết được khi ra quyết định đó, nếu Ủy ban thường vụ Quốc hội yêu cầu, Ủy ban tư pháp của Quốc hội, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao kiến nghị, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đề nghị thì Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao phải mở phiên họp để xem xét lại quyết định đó.

Trường hợp Ủy ban thường vụ Quốc hội yêu cầu thì Chánh án Tòa án nhân dân tối cao có trách nhiệm báo cáo HĐTP TANDTC để xem xét lại quyết định của HĐTP TANDTC.

Trường hợp Ủy ban tư pháp của Quốc hội, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao kiến nghị thì HĐTP TANDTC mở phiên họp xem xét kiến nghị đó.

Trường hợp Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đề nghị thì báo cáo HĐTP TANDTCmở phiên họp xem xét đề nghị đó.

Ngoài ra nếu có tài liệu chứng cứ mới thì bị án và luật sư vẫn có thể đề nghị xem xét kháng nghị theo thủ tục tái thẩm. Tuy nhiên cơ hội sống với Hồ Duy Hải đến nay sẽ ngày càng khép lại.

Tái thẩm là xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhưng bị kháng nghị vì có tình tiết mới được phát hiện có thể làm thay đổi cơ bản nội dung của bản án, quyết định mà Tòa án không biết được khi ra bản án, quyết định đó. Căn cứ và thủ tục tái thẩm được Điều 398 Bộ luật tố tụng hình sự quy định Bản án, quyết định của tòa án đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị theo thủ tục tái thẩm khi có một trong các căn cứ:

- Có căn cứ chứng minh lời khai của người làm chứng, kết luận giám định, kết luận định giá tài sản, lời dịch của người phiên dịch, bản dịch thuật có những điểm quan trọng không đúng sự thật;

- Có tình tiết mà Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán, Hội thẩm do không biết được mà kết luận không đúng làm cho bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật không đúng sự thật khách quan của vụ án;

- Vật chứng, biên bản về hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, biên bản hoạt động tố tụng khác hoặc những chứng cứ, tài liệu, đồ vật khác trong vụ án bị giả mạo hoặc không đúng sự thật;

- Những tình tiết khác làm cho bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật không đúng sự thật khách quan của vụ án.

Từ những phân tích trên, Luật sư Đặng văn Cường cho rằng: "Nếu trước khi thi hành án tử hình đối với Hồ Duy Hải mà vụ án này xuất hiện tình tiết mới làm thay đổi bản chất vụ án (ví dụ như trường hợp tìm ra hung thủ thực sự như vụ án Nguyễn Thanh Chấn) thì Chánh án Tòa án nhân dân tối cao hoặc Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao sẽ kháng nghị các bản án đã có hiệu lực pháp luật theo thủ tục Tái thẩm. Khi đó HĐTP TANDTC sẽ lại mở phiên họp để xem xét nội dung kháng nghị này. Nếu HĐTP chấp nhận kháng nghị thì Hồ Duy Hải có cơ hội được minh oan nếu thực sự Hồ Duy Hải bị oan.

Trường hợp, từ nay đến thời điểm thi hành án tử hình mà không ai đề nghị xem xét lại bản án giám đốc thẩm, không xuất hiện tình tiết mới làm thay đổi bản chất vụ án thì vụ án này sẽ dừng lại ở đây, Hồ Duy Hải sẽ phải chịu thi hành án tử hình".

"Trong vụ án này, có lẽ chỉ có Hồ Duy Hải là người biết rõ nhất mình có thực hiện hành vi giết người, cướp tài sản hay không", Luật sư Văn phòng Luật sư Chính Pháp nhấn mạnh.

Luật sư Đặng Văn Cường phân tích thêm, tòa án cấp sơ thẩm và phúc thẩm sử dụng nhiều chứng cứ để buộc tội Hồ Duy Hải, trong đó có chính lời khai của Hải thừa nhận hành vi phạm tội (trong quá trình điều tra, tại đơn kháng cáo, đơn xin ân giảm...). Đặc biệt là những lời khai của Hải trong giai đoạn điều tra về những đồ vật được bố trí ở bưu cục (trong khi cơ quan tiến hành tố tụng cho rằng Hải chưa từng đến đây trước khi vụ án xảy ra) và sơ đồ nơi bán tài sản lấy được của bị hại. Bởi vậy, những chứng cứ buộc tội Hồ Duy Hải quan trọng là lời khai của Hải về đặc điểm hung khí gây án, về cách bố trí các đồ vật ở bưu cục, về vật chứng là các tài sản của nạn nhân mang bán... Nếu những lời khai này là khách quan, được thu thập hợp pháp thì là những chứng cứ quan trọng để buộc tội Hải. Ngược lại nếu những lời khai này là không khách quan, không được thu thập hợp pháp thì vụ án này có dấu hiệu oan sai.

Trong quá trình xem xét lại hai bản án theo thủ tục giám đốc thẩm thì Viện kiểm sát và HĐTP đều thừa nhận là có nhiều sai sót trong quá trình tố tụng, thậm chí vi phạm thủ tục tố tụng của cơ quan điều tra về việc thu thập chứng cứ và lưu trữ hồ sơ vụ án. Bởi vậy vấn đề này, cơ quan điều tra ở địa phương này sẽ phải xem xét trách nhiệm đối với điều tra viên, Viện kiểm sát cũng sẽ phải xem xét trách nhiệm đối với với kiểm sát viên trực tiếp giải quyết vụ án này trong giai đoạn điều tra. 

"Vụ án này có thể khép lại và nhiều người không thấy thỏa đáng. Tuy nhiên, sự việc gì rồi cũng phải đến hồi kết. Khi cơ quan tố tụng cấp cao nhất xem xét lại vụ án này một cách thấu đáo mà vẫn quyết định giữ nguyên bản án thì mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân đều phải chấp hành, đó là nguyên tắc mà bất cứ nền tố tụng nào cũng quy định như vậy", Luật sư Đặng văn Cường nói thêm.

Theo cáo trạng tại tòa, tối 13/1/2008, 2 nữ nhân viên của Bưu điện Cầu Voi bị sát hại dã man ngay tại nơi làm việc. Thông qua điều tra, cơ quan Công an đã tạm giữ nhiều đối tượng nghi vấn.

Sau đó, Hồ Duy Hải đã bị bắt, khởi tố, đưa ra xét xử. Bản án sơ thẩm và phúc thẩm sau đó đã tuyên tử hình đối với Hồ Duy Hải. Sau khi bản án được tuyên, mẹ của Hồ Duy Hải là bà Nguyễn Thị Loan liên tục kêu oan cho con.

Ngày 14/12/2009, Tòa án nhân dân Tối cao đã có công văn trả lời đơn bà Nguyễn Thị Loan với nội dung: Tòa án cấp sơ thẩm và phúc thẩm xử phạt Hồ Duy Hải hình phạt tử hình về tội “Giết người,” “Cướp tài sản” là có căn cứ, đúng pháp luật.

Ngày 24/5/2011, Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao đã có quyết định không kháng nghị bản án và có Tờ trình gửi Chủ tịch nước đề nghị bác đơn xin ân giảm tử hình của Hồ Duy Hải.

Tiếp đến, ngày 24/10/2011, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao cũng có quyết định không kháng nghị và có Tờ trình gửi Chủ tịch nước đề nghị bác đơn xin ân giảm án tử hình của đối với Hồ Duy Hải.

Bà Nguyễn Thị Loan sau đó vẫn tiếp tục có đơn gửi đến các ngành chức năng thêm nhiều lần nữa. Ngày 4/12/2014, Văn phòng Chủ tịch nước có văn bản thông báo tới các cơ quan chức năng về việc Văn phòng Chủ tịch nước đã nhận được đơn kêu oan của mẹ đẻ Hồ Duy Hải nên đã yêu cầu Chánh án Tòa án nhân dân, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân và Thủ trưởng Cơ quan thi hành án hình sự tỉnh Long An tạm dừng thi hành án để xem xét cho kỹ trước khi tước đoạt sinh mạng một con người.

Cùng ngày 4/12/2014, Tòa án nhân dân Tối cao có công văn đề nghị Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh Long An chỉ đạo Hội đồng thi hành án tỉnh Long An tạm dừng việc thi hành án tử hình đối với Hải.

Đến tháng 11/2019, hơn 11 năm sau khi vụ án xảy ra, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao đã kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm đối với Bản án hình sự sơ thẩm, phúc thẩm của vụ án Hồ Duy Hải. Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao đề nghị HĐTP TANDTC xét xử giám đốc thẩm, hủy toàn bộ 2 bản án đã xét xử Hồ Duy Hải về tội "Giết người,""Cướp tài sản" để điều tra lại, đồng thời tạm đình chỉ thi hành bản án hình sự phúc thẩm đối với Hồ Duy Hải.

Sáng ngày 6/5/2020, phiên tòa giám đốc thẩm vụ án Hồ Duy Hải diễn ra tại Hà Nội. Chiều 8/5, sau gần 3 ngày xét xử, HĐTP TANDTC đã công bố Quyết định giám đốc thẩm vụ án Hồ Duy Hải (35 tuổi, ngụ Long An). Theo đó, HĐTP nhận định việc tòa án 2 cấp kết án Hồ Duy Hải về tội cướp tài sản, giết người là đúng tội, không oan, nên không chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng Viện KSND tối cao hủy án, điều tra lại.

-> Hội đồng thẩm phán biểu quyết bác kháng nghị vụ Hồ Duy Hải

Bình luận