TS Nguyễn Bá Thủy: Cần huy động sức mạnh cả cộng đồng để nâng cao sức khỏe vị thành niên

Phương Linh (thực hiện)  - Thứ năm, 07/02/2019, 21:10 PM
TS Nguyễn Bá Thủy - Chủ tịch Hội Kế hoạch hóa Gia đình Việt Nam đã đưa ra những giải kiến thiết thực giúp nâng cao chất lượng chăm sóc SKSS VTN- TN Việt Nam hiện nay.

Chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên, thanh niên (SKSS VTN-TN) là một trong những yếu tố quan trọng có ý nghĩa quyết định đến chất lượng dân số, chất lượng nguồn nhân lực và tương lai của giống nòi. Đây cũng là chiến lược quốc gia trong những năm gần đây. Tuy nhiên thực tế, công tác chăm sóc SKSS VTN-TN vẫn còn đối mặt với nhiều vấn đề bất cập.

Trao đổi cùng PV. Báo GĐVN nhân dịp đầu xuân năm mới, TS. Nguyễn Bá Thủy - Chủ tịch Hội Kế hoạch hóa Gia đình Việt Nam đã đưa ra những kiến giải thiết thực giúp nâng cao chất lượng chăm sóc SKSS VTN-TN Việt Nam hiện nay.

VZW9XV1R

TS. Nguyễn Bá Thủy - Chủ tịch Hội Kế hoạch hóa Gia đình Việt Nam (KHHGĐ VN) đã đưa ra những kiến giải thiết thực giúp nâng cao chất lượng CSSK SS VTN- TN hiện nay.

Ngày Dân số Việt Nam năm 2018 với chủ đề “Chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên - thanh niên (SKSS VTN-TN) vì tương lai giống nòi” cho thấy rõ ý nghĩa của việc chăm sóc SKSS VTN-TN, xin ông cho biết tình hình chăm sóc SKSS VTN-TN Việt Nam trong thời gian qua?

TS.Nguyễn Bá Thủy: Chăm sóc SKSS VTN-TN là một lĩnh vực khá mới ở Việt Nam nhưng đã được coi là một trong những ưu tiên trong chiến lược quốc gia về SKSS giai đoạn 2001 - 2010, chiến lược Dân số - SKSS giai đoạn 2010 - 2020. Việt Nam cũng đã tiến hành điều tra quốc gia VTN-TN thông qua 2 cuộc điều tra năm 2003 (SAVYI) và 2008 ((SAVYII) để cung cấp cái nhìn và quan điểm đại diện cho thanh thiếu niên ở độ tuổi 14 - 25 về nhiều vấn đề: Giáo dục, đào tạo, việc làm, sức khỏe tình dục và sức khỏe sinh sản, rượu, bia, thuốc lá... SAVYI là cuộc điều tra lớn nhất và toàn diện nhất lần đầu tiên được tiến hành ở Việt Nam do Bộ Y tế và Tổng cục Thống kê chủ trì với sự hỗ trợ về tài chính và kỹ thuật của UNICEF và WHO.

Đáng chú ý, tuổi quan hệ tình dục lần đầu trung bình của thanh niên có xu hướng giảm từ 19,6 tuổi ở SAVY I xuống còn 18,1 tuổi ở SAVY II. Kiến thức về mang thai ở thanh thiếu niên ở cả 2 cuộc điều tra còn rất hạn chế và dường như không có tiến bộ đáng kể nào giữa 2 cuộc điều tra.

Dựa trên các kết quả chính từ cuộc điều tra SAVYI năm 2003, kế hoạch tổng thể quốc gia về bảo vệ, chăm sóc và tăng cường chăm sóc SKSS VTN-TN giai đoạn 2006 - 2010 và tầm nhìn tới 2020 đã được xây dựng và thực hiện từ 2006. Quyết định 4617/2007-QĐ-BYT của Bộ Y tế về thực hiện hướng dẫn triển khai các dịch vụ chăm sóc SKSS và tình dục, thân thiện với thanh niên. Từ năm 2008, chăm sóc SKSS đã trở thành một đề án trong chương trình mục tiêu quốc gia về phòng chống bệnh tật - trong đó sức khỏe tình dục và sinh sản của VTN là một hợp phần chính với nhiều loại can thiệp được tiến hành.

Vậy kết quả chăm sóc SKSS VTN-TN đã được cải thiện nhiều chưa, thưa ông?

TS.Nguyễn Bá Thủy: Thông qua các hoạt động tích cực, việc chăm sóc SKSS VTN-TN đã phần nào được chú trọng và nâng cao. Tuy nhiên so với thực tế vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển dân số. Theo số liệu điều tra của Quỹ Dân số Liên Hiệp Quốc tại Việt Nam, trên 9.768 thanh, thiếu niên trong độ tuổi 10 - 24 ở 8 tỉnh và thành phố vẫn thiếu kiến thức và thực hành về chăm sóc SKSS. Trong đó, 7,8% VTN, TN trong độ tuổi 15 - 18 đã quan hệ tình dục trước 15 tuổi và chỉ có 54% có sử dụng biện pháp tránh thai trong lần quan hệ tình dục đầu tiên. Tỷ lệ sử dụng biện pháp tránh thai không liên tục là 40,5%. Rất ít VTN tham vấn với cha mẹ, thầy cô giáo trong tìm hiểu thông tin và dịch vụ sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục. Chính việc thiếu kiến thức đó đã gây ra những hệ lụy báo động như nạo phá thai, mắc các bệnh tình dục, nhiễm HIV/AIDS…Đáng chú ý tình trạng phá thai Việt Nam đang ở mức cao với 250.000- 300.000 ca mỗi năm. Phá thai ở VTN/TN cũng còn cao. Theo số liệu báo cáo chưa đầy đủ, năm 2017 cứ 1000 phụ nữ có thai thì có 24 trường hợp ở tuổi VTN.

Tiến sĩ có thể cho biết đâu là trở ngại trong việc chăm sóc SKSS cho VTN-TN?

TS.Nguyễn Bá Thủy: Trở ngại lớn nhất chính là cung ứng không đủ các dịch vụ và thông tin cần thiết cho nhóm đối tượng lớn này. Việc giáo dục giới tính ở nước ta còn bị coi nhẹ với tâm lý "vẽ đường cho hươu chạy". Thêm nữa là thành kiến của xã hội đối với quan hệ tình dục tiền hôn nhân và việc nữ thanh thiếu niên chưa lập gia đình sử dụng các biện pháp tránh thai. Mặt khác, các dịch vụ SKSS và thông tin dành cho trẻ VTN-TN chưa được đầu tư đầy đủ. Hầu hết các chương trình và hoạt động mới chỉ là các dự án thí điểm với nguồn tài chính chủ yếu từ tài trợ quốc tế, chưa được nhân rộng và không mang tính bền vững. Việc tổ chức các chương trình chăm sóc SKSS ít có sự tham gia của lớp trẻ cũng khiến hiệu quả mang lại không cao khi tiếng nói, nguyện vọng của đối tượng chính chưa thực sự được lắng nghe và đáp ứng.

Vậy Hội KHHGĐ đã thể hiện được vai trò gì trong chương trình chăm sóc SKSS VTN-TN, thưa ông?

TS.Nguyễn Bá Thủy: Với vai trò là tổ chức phi chính phủ lớn nhất tại Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực Dân số, KHHGĐ, chăm sóc SKSS, Hội đã tham gia chủ trì thực hiện nhiều chương trình dự án về lĩnh vực chăm sóc SKSS nói chung và SKSS cho VTN-TN nói riêng như: Tham gia điều hành và thực hiện chương trình sáng kiến SKSS thanh niên châu Á (RHIYA) do EC/UNFPA tài trợ triển khai tại 7 tỉnh/thành phố; dự án “Tăng cường tiếp cận và chất lượng chăm sóc SKSS, tập trung vào làm mẹ an toàn, SKSS vị TN thực hiện quyền sinh sản”; (VNM7-R207) do Chính phủ Lucxemburg tài trợ thông qua UNFPA tại 4 tỉnh và các dự án nhỏ do Nhật Bản, Hàn Quốc tài trợ và Dự án Salin do Chính phủ Hà Lan tài trợ thông qua IPPF… Từ đó Hội đã xây dựng Dự án “Đẩy mạnh giáo dục tình dục toàn diện, thông tin và cung cấp dịch vụ thân thiện thanh niên cho VTN-TN Việt Nam” (gọi tắt là “Dự án Choices”) nhằm nâng cao tình trạng SKSS cho VTN-TN Việt Nam, được IPPF tài trợ và đã thực hiện tại 11 tỉnh và phòng khám của TW Hội với thời gian thực hiện từ 2011 - 2015.

Qua 5 năm thực hiện dự án, 11 phòng khám tại địa bàn thực hiện dự án đã cung cấp được 2.439.698 lượt dịch vụ thân thiện cho các khách hàng là VTN, TN. Tổ chức 430 chuyến lưu động cung cấp dịch vụ cho VTN-TN vùng sâu, vùng xa. Hỗ trợ hoạt động đội giáo dục viên đồng đẳng nhằm tiếp cận các đối tượng thiệt thòi và thanh niên tại cộng đồng. Đặc biệt, mô hình câu lạc bộ “VTN với giáo dục tình dục toàn diện” đã lựa chọn và đưa giáo trình giáo dục tình dục toàn diện (CSE) vào nhà trường. Kết quả đã tích hợp được nội dung của 8 cấu phần về giáo dục tình dục toàn diện vào 3 môn học chính trong các trường PTTH, PTCS là sinh học, văn học, giáo dục công dân và đặc biệt là sinh hoạt ngoại khóa của các khối.

Theo ông, giải pháp nào để nâng cao chất lượng chăm sóc SKSS VTN-TN Việt Nam hiện nay?

TS.Nguyễn Bá Thủy: Theo tôi, trước hết cần đẩy mạnh hơn nữa thông tin - giáo dục truyền thông về ý nghĩa, tầm quan trọng của nhiệm vụ chăm sóc, bảo vệ SKSS cho VTN-TN trong đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý và trong cộng đồng. Từ đó giúp xác định đúng thái độ, hành vi đối với vấn đề này. Mặt khác nâng cao nhận thức của VTN-TN trên các mặt: Giáo dục giới tính, phòng chống tệ nạn xã hội và các bệnh lây truyền qua đường tình dục, HIV/AIDS... Ưu tiên nhiều hơn đến những VTN-TN sống ở nông thôn, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, nhà nghèo, gia đình có người mắc tệ nạn xã hội…

Cuối cùng, tôi muốn nhấn mạnh rằng, đầu tư cho sức khỏe nói chung và sức khỏe VTN-TN nói riêng chính là đầu tư cho tương lai đất nước. Cần huy động sức mạnh của cả cộng đồng, trong đó phải chú ý tăng cường phối hợp giữa cha mẹ, người thân với bạn bè, các thầy cô giáo, cán bộ Đảng và chính quyền. Nhân dịp năm mới 2019, tôi cũng xin gửi lời chúc sức khỏe, may mắn và thành công đến với toàn thể cán bộ, phóng viên và độc giả Báo Gia đình Việt Nam. Đặc biệt với lứa tuổi VTN-TN ngày càng nâng cao kiến thức nói chung và sức khỏe nói riêng để xứng đáng là trụ cột tương lai của đất nước.

Cảm ơn ông về cuộc trò chuyện. Chúc ông và Hội có nhiều hoạt động hiệu quả trong năm mới!

->Những món quà bất ngờ trên chuyến bay đầu năm của Bamboo Airways

Video: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng gửi lời chúc mừng Tết Nguyên đán Kỷ Hợi

Bình luận